Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, γνωστός επίσης με τo ισπανικό προσωνύμιο El Greco, που σημαίνει Ο Έλληνας , ήταν Κρητικός ζωγράφος, γλύπτης και αρχιτέκτονας της ισπανικής Αναγέννησης.
Έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του μακριά από την Ελλάδα, δημιουργώντας τα περισσότερα έργα του στην Ιταλία και στην Ισπανία.
Εκπαιδεύτηκε αρχικά ως αγιογράφος στο Ηράκλειο, αργότερα ταξίδεψε στην Ιταλία και μαθήτευσε στους μεγαλύτερους δασκάλους της ιταλικής τέχνης.
. Το 1577 εγκαταστάθηκε στο Τολέδο, όπου έζησε μέχρι το τέλος της ζωής του.
Η τεχνοτροπία του χαρακτηρίζεται από προσωπικά στοιχεία, με τάση για πρωτοτυπία, τα οποία όμως δεν βρήκαν μιμητές στην εποχή του.
Στη διάρκεια του 20ού αιώνα αναγνωρίστηκε ως πρόδρομος της μοντέρνας τέχνης που αξιοποίησε στοιχεία της Ανατολικής και Δυτικής παράδοσης,
Σήμερα θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους ζωγράφους όλων των εποχών.
ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΤΟΥΣ ΠΙΝΑΚΕΣ ΜΕ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ:
Διακρίνετε στη ζωγραφική του βυζαντινά στοιχεία ή περισσότερο στοιχεία της Δυτικής ( αναγεννησιακής) ζωγραφικής;
Παρατηρήστε τα σώματα και τα πρόσωπα στους πίνακες. Παρατηρείτε κάτι παράξενο, μη ρεαλιστικό;
O Δομήνικος Θεοτοκόπουλος δεν περιοριζόταν στην απλή απεικόνιση θρησκευτικών θεμάτων. Μέσα από τη ζωγραφική του ήθελε να διδάξει, να εξηγήσει τα πράγματα όπως τα έβλεπε ο ίδιος.
Στα έργα του υπάρχει μια βαθιά εσωτερικότητα και έντονο το συμβολικό στοιχείο. Οι μορφές είναι εξαϋλωμένες, τα σώματα ψηλόλιγνα πέρα από το συνηθισμένο, σαν να υψώνονται προς τα πάνω, σαν να είναι ρευστά.
Κάθε πίνακας του Θεοτοκόπουλου είναι ένα μικρό θεατρικό δρώμενο.
Οι μορφές του δεν είναι ακίνητες, σιωπηλές, αλλά ζωντανές, νιώθουν, κινούνται στο χώρο, δεσπόζουν. Είναι σαν τους ήρωες ενός θεατρικού έργου.
Προσέξτε τα χρώματα στους ζωγραφικούς πίνακες. Ποια χρώματα κυριαρχούν και πώς συνδυάζονται μεταξύ τους;
Προσέξτε τα ιριδίζοντα χρώματα που χρησιμοποιεί ο ζωγράφος: τα πορτοκαλιά μέσα στα κόκκινα και τα πράσινα, τα χρυσαφιά μέσα στα γαλάζια, τις αντιθέσεις ανάμεσα στο φωτεινό και το σκοτεινό.
Προσέξτε πώς αποδίδει τον φωτισμό. Από πού θα λέγατε ότι προέρχεται το φως στους ζωγραφικούς πίνακες του El Grecο;
Σε όλο το θρησκευτικό έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου μπορούμε να διακρίνουμε την προσπάθειά του να ενώσει, μέσα απ’ το χρώμα και το φως, το γήινο με το ουράνιο.
Στα έργα του υπάρχει η ατμόσφαιρα του θαύματος, η οποία δημιουργείται μ’ έναν εκπληκτικό χειρισμό φωτός και χρώματος.
Σ’ ένα βιβλίο του ο Καζαντζάκης γράφει: «Τέτοιο είναι το φως στα έργα του Γκρέκο: τρώει τα σώματα, αποσυνθέτει τα σύνορα κορμιού και ψυχής. Το φως του είναι κίνηση, κίνηση βίαιη. Δεν πηγάζει από τον ήλιο, είναι αντίθετο με το φως του ήλιου. Το φως φαίνεται σαν να χιμάει μέσα στον πίνακα σαν μια μεγάλη γαλάζια αστραπή».
ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ « Η άποψη του Τολέδο»
( Τολέδο είναι μια κωμόπολη της Ισπανίας στην οποία έζησε ο El Greco). Παρατηρήστε τα χρώματα που χρησιμοποιεί, το φως, το πώς απεικονίζει το τοπίο.
Η άποψη του Τολέδο είναι ένα είναι ένας πίνακας ζωντανός με χρώμα μπλε, μαύρο, λευκό και ζωηρά πράσινα. Αποτελείται από όλους τους γήινους τόνους.
Το πιο αξιοσημείωτο είναι η ευδιάκριτη χρωματική αντίθεση μεταξύ του σκοταδιού του ουρανού πάνω και της λάμψης του πράσινου στους λόφους κάτω.
. Οι παρατηρητές μπορούν να δουν ότι ο ουρανός γίνεται εξαιρετικά σκοτεινός κοντά στην πόλη.
Ο Ελ Γκρέκο δημιουργεί μια παλέτα γεμάτη δραματικά χρώματα.